Maandelijks archief: juni 2013

Gerhard Hormann wijst de weg naar ware vrijheid

bijdrage rubriek Samenleving Knack,5 juni 2013. Bij dit format hoort ook een leuke strip van illustrator Bart Schoofs.

Een vrij mens is de baas van zijn tijd”

illustratie Bart Schoofs

illustratie Bart Schoofs

Werken tot je 67ste?,  Nergens voor nodig, betoogt de Nederlandse schrijver Gerhard Hormann in ‘Helemaal vrij!’. En prikkelend boek over tijd,  het goud van de 21ste eeuw.

Vrijheid.  Liberté. Freedom. Bezongen in hymnen en popsongs als het hoogste goed op aarde, maar wat houdt deze begeerde status concreet in? De Nederlandse schrijver en journalist Gerhard Hormann biedt in zijn jongste boek ‘Helemaal vrij’ zowel een positieve als een negatieve definitie. Wat vrijheid niet is: de verlammende keuzevrijheid waarmee de consument zich geconfronteerd weet. Een smartphone van Samsung of Apple? Een Audi of BMW? Hoe breder de waaier van mogelijkheden, hoe strakker de dwangbuis knelt. Hormann haalt twee auteurs aan om uit te leggen wat echte vrijheid dan wel is. “Een vrij mens is de baas van zijn tijd”, citeert hij Sylvain Tesson, de Franse schrijver-filosoof die in zijn jongste boek verslag uitbrengt van een zes maanden durende retraite in Siberië.  De Nederlandse econoom Jaap van Duyn verdiept deze gedachte met een praktische dimensie. “Je bent pas vrij, als je vrij bent van schulden”.

Dit laatste inzicht inspireerde Hormann, in een vorig leven auteur van misdaadromans, in 2011 tot het schrijven van ‘Hypotheekvrij!”.  In deze onverwachte bestseller legt hij met cijfers , grafieken en persoonlijke anekdotes uit waarom Jan Modaal zijn voorbeeld maar beter kan volgen. Stop met het betalen van hypotheekrente en los zo snel mogelijk je lening af, want een eigen koopwoning is de beste spaarformule op de markt. Eens bevrijd van het hypotheekjuk woon je nagenoeg gratis en lacht het leven je tegemoet. Wie geen schuld meer af te lossen heeft, hoeft immers niet meer voltijds te werken en wint zeeën van tijd om leuke dingen te doen.

“Helemaal vrij” borduurt verder op hetzelfde thema. Behalve onze hypotheekverslaving neemt Hormann de algemene consumptiedwang, de tweede peiler onder de 24 uurs economie, op de schop.  Downsizen = je leven upgraden, luidt een van de vele boutades die zo op een tegeltje in de woonkamer passen.  Trek zelf je armoedegrens, raadt Hormann aan, en flikker alle ballast overboord. Wie met de helft minder rondkomt, moet maar half zo lang meer werken. Tijd is tenslotte de enige vorm van rijkdom die er werkelijk toe doet. Waarom zich uit de naad werken voor een nieuwe badkamer of een verre reis?  Sla liever een praatje met de postbode of de buurman, of werp een kano in de sloot en maak een tochtje met je zoon. Zelf roeit Hormann dapper in tegen de stroom. We mogen vooral niet toegeven aan de immense, in heel Europa opgevoerde druk om met zijn allen langer te werken.  De 40 urige werkweek, het pensioen op 67, het wordt ons allemaal als een noodzakelijk offer verkocht om de welvaartsstaat overeind te houden. In het belang van onze kinderen, want dat klinkt goed. Hormann echter vertaalt het anders: de overheid probeert uit puur eigenbelang de tijd tussen je pensioen en je overlijden zo kort mogelijk te houden. Zijn remedie: los zo snel mogelijk je schulden af, houd de consumptiedwang in toom, en straks kun je je baas vrolijk meedelen dat hij je voortaan maar twee of hooguit drie dagen in de week mag inroosteren.

De diagnose is al eerder gesteld, de remedie overbekend. Waarom passen we dan ons gedrag niet aan? “Omdat we met zijn allen op een sneltrein zitten die maar één richting uitkan”, zegt Hormann. “Tenminste, zolang we ons aan het systeem blijven vastklampen. Niemand stelt zich vragen bij het mantra van de economische groei, terwijl het een doodlopende straat is. We gooien een extra schep kolen op de ketel van de Titanic, terwijl in de verte de ijsberg al zichtbaar is”. Hormann zal het niet overkomen. Na een drastische, meerjarige, met het voltallige gezin volbrachte bezuinigingsoefening heeft hij zijn ideaal bereikt. Geen schulden meer, en geen dwang tot presteren. Zijn voorbeeld werkt aanstekelijk, zeker wanneer hij zijn ochtendritueel beschrijft. Hoe hij met een kop koffie in de hand van het Zuid-Hollanse landschap geniet, zich afvragend of het een dagje werken of een dagje fietsen wordt.  Maar lanterfanten? Hormann schrijft behalve boeken ook columns en entertaint een uitgebreide Twitter community. Hoe hard werken is het om anderen ervan te overtuigen minder hard te werken ? “Die schijnbare paradox werd me al eerder voor de voeten gegooid”, zegt hij. “Maar in feite is er geen tegenspraak. Ik vind boeken en columns schrijven zo leuk dat ik het niet eens als werken ervaar”.

 “Helemaal vrij!”, Gerhard Hormann, Just Publishers, 240 pag.

Van koninklijken bloede: de vermeende dochters van Juan Carlos

Dubbelinterview met de Vlaamse Ingrid Sartiau en de Française Marie-José de la Ruelle, over hun pas ontdekte, vermeende bloedband en de man die daar verantwoordelijk voor is, de Spaanse koning Juan Carlos. (verschenen in Humo 4 juni 2013)

“na zijn huwelijk is het niet gestopt, Juan Carlos bleef van de ene vrouw naar de andere vlinderen”

 

Ingrid Sartiau (foto Guy Kokken)

Ingrid Sartiau (foto Guy Kokken)

 

 

La vie est un long fleuve tranquille, de titel lijkt perfect te passen bij de levensloop van de 47-jarige Ingrid Sartiau. Gelukkig getrouwd, zoon en dochter om trots op te zijn, uitbaatster van een bed&breakfast in het lieflijke Herzele.  Vrienden en kennissen reageerden dan ook verrast toen ze haar op 13 juni 2012 in Het Laatste Nieuws herkenden, op een foto naast een onbekende man. “Ik ben de dochter van de Spaanse koning”,  luidde de kop.  Ingrid Sartiau, zo viel te lezen, was de vrucht van een verborgen liefdesrelatie die haar moeder met Juan Carlos onderhield, lang vooraleer die in 1975 koning van Spanje werd. De vonk was overgeslagen in Frankrijk, waar de jonge Liliane Sartiau tien jaar lang als gouvernante in dienst van de adellijke familie de Mérode werkte. Ze raakte zwanger, en keerde na de bevalling in 1966 als alleenstaande moeder naar Zelzate terug. Pas twee jaar geleden achterhaalde dochter Ingrid de waarheid. Ze trok op onderzoek en kwam in contact met de man die naast haar op de krantenfoto staat: Alberto Sola Jimenez, een 56-jarige Catalaan die zowat de Delphine Boël van Spanje is. Sola, als wees geboren en geadopteerd in volle Franco-tijd, probeert al dertig jaar met behulp van privédetectives erkenning te krijgen als koningszoon. Aanwijzingen genoeg, maar geen bewijzen. Het telefoontje uit België kwam als  een geschenk uit de hemel. Een Belgische halfzus, dat opende nieuwe perspectieven.

Broer en zus? De bloedband werd niet op loze gronden geclaimd. Uit een vergelijkend DNA-onderzoek, uitgevoerd door het labo van de Leuvense geneticus Jean-Jacques Cassiman, bleek immers dat Ingrid Sartiau en Alberto Sola met meer dan 90 procent waarschijnlijkheid een gemeenschappelijke ouder delen.  Aangezien het om evidente redenen niet de moeder is _ mater semper certa est _  moet het wel de vader zijn. Over diens identiteit zegt het DNA-onderzoek niets, maar zelf twijfelden ze niet: Juan Carlos de Borbon y Borbon, koning van Spanje, is hun gemeenschappelijke verwekker.  Sartiau en Sola klonken in oktober nog vastbesloten: als Juan Carlos niet vrijwillig meewerkte, zouden ze samen naar rechtbank stappen om hem tot het afleggen van een vaderschapstest te dwingen.

De zaak verdween verrassend genoeg snel van de Vlaamse mediaradar, ook al omdat Ingrid Sartiau zich gedeisd hield. Op een korte verschijning in het VTM-journaal en enkele telefoontjes met kranten en in royalty gespecialiseerde weekbladen na, liet ze de media op hun honger zitten. De Spaanse pers pikte het verhaal wel op, maar een echte bom is het ook daar niet geworden. La prensa amarilla, zeg maar de Spaanse boekskes, had er een kluif aan, net zoals de nationalistische Catalaanse pers, nooit te beroerd om het Spaanse koningshuis te ontluisteren. In kwaliteitsbladen zoals El Pais, El Mundo en ABC was het evenwel met een vergrootglas zoeken naar het seksschandaal. Uit ontzag voor het koningshuis? “Vroeger leefde dat hier sterk”, zegt Sven Tuyten, VRT-correspondent in Madrid. “Niet alleen in de pers, maar evenzeer in de politiek. De rechtse Partido Popular en de socialistische PSOE zijn het maar over één zaak eens: raak niet aan het koningshuis! Dat heeft deels te maken met het prestige van Juan Carlos, die nog altijd het aureool van redder van de democratie heeft vanwege zijn optreden tijdens de militaire staatsgreep in 1981 Maar de mentaliteit is aan het omslaan, de monarchie heeft de voorbije jaren pluimen verloren. De meeste Spanjaarden waren oprecht verontwaardigd toen vorig jaar aan het licht kwam dat de koning tijdens een geldverslindende safari in Botswana op olifanten was gaan jagen, in het gezelschap van zijn maîtresse nota bene. Nog veel schadelijker echter is het corruptieschandaal waarin zijn schoonzoon Inaki Urdangarin is verwikkeld. Dat is wellicht de reden waarom de zaak hier wat onderbelicht is gebleven: Juan Carlos heeft heus wel andere katten te geselen dan een vaderschapsclaim. Ik denk trouwens niet dat de Spanjaarden hier echt van opkijken, want de koning heeft een formidabele reputatie als rokkenjager. Speculeren over zijn aantal bedpartners is hier een nationale sport, de cijfers gaan tot 1.500. Enkele van zijn maîtresses zijn publieke figuren geworden, maar over buitenechtelijke kinderen werd tot dusver zedig gezwegen”.

Zedig zwijgen over koninklijke bedgeheimen is niet de specialiteit van royalty watcher Jan van den Berghe. “Ik ken het geval niet”, zegt hij. “Maar de claim van mevrouw Sartiau klinkt absoluut niet onwaarschijnlijk. Het haantjesgedrag van Juan Carlos is legendarisch. Buitenechtelijke kinderen? De Spaanse pers is op dat punt erg terughoudend, maar het lijdt weinig twijfel dat hij ook buiten de huwelijkssponde nakomelingen heeft verwekt.  Hij zou een dochter hebben met Marie-Garbielle van Savoie, zijn grote tienerliefde. En ook uit zijn veelbesproken affaire met de Spaanse gravin Oglhina di Robiland zou een kind geboren zijn. Dat zijn alleen maar de bekende gevallen”.

Maandenlang hield ze de boot af, maar eindelijk heeft ze toegezegd. Een afspraak, in een naamloze brasserie langs de Kortrijksesteenweg in de buurt van Gent. Neutraal terrein, want Sartiau houdt de media nog altijd op respectabele afstand. Ze maakt een gedistingeerde indruk, waarmee we overigens geen uitspraak doen over gelijkenissen met Spaanse monarchen. Er is sinds ons eerste contact, intussen zes maanden geleden, heel wat gebeurd. De procedure om Juan Carlos tot het afleggen van een DNA-test te dwingen, werd in eerste aanleg afgewezen. Onschendbaarheid van de koning, argumenteerde de rechter in Madrid. Nog meer slecht nieuws kwam er eind vorig jaar uit Leuven, meer bepaald uit het… labo van professor Cassiman. Een tweede vergelijkend DNA-onderzoek, grondiger en met meer parameters dan het eerste, wijst uit dat Ingrid en Alberto dan toch geen bloedverwanten zijn.  Een zware klap voor Sartiau die het voorbije jaar halftijds in Spanje verbleef om haar zaak op te volgen. ”Ik vrees dat mevrouw Sartiau zich door die Spanjaard heeft laten gebruiken”, verklaarde Cassiman aan Humo. “Hij zag haar als een instrument om zijn vastgelopen strijd nieuw leven in te blazen. Maar los daarvan vind ik haar eigen claim best geloofwaardig. Dat zeg ik voor alle duidelijkheid niet op basis van een DNA-onderzoek, maar op grond van haar levensverhaal en dat van haar moeder”. Dat is ook wat de Jaume Pararols, de Spaanse advocaat van het duo, ervan denkt. Alberto Sola werd als cliënt gedumpt, de vaderschapsclaim is een soloproject van Ingrid Sartiau geworden.

Sartiau kreeg intussen echter een nieuwe bondgenoot: Marie-José de la Ruelle, een 59-jarige vastgoedmakelaar uit Bordeaux die net als Alberto Sola al een half leven lang vecht om haar afstamming te bewijzen. Tot dusver richtte ze haar pijlen op haar vermeende moeder:  Marie-Gabrielle de Savoie, tienerliefde van Juan Carlo, dochter van de laatste Italiaanse koning Umberto II en Marie-José de Belgique. Resultaat van de procedureslag: een afwijzing door de rechtbank van Bordeaux, en een niet-ontvankelijkverklaring door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Nu alle Franse rechtsmiddelen zijn uitgeput, wil ze via de Spaanse justitie haar verwekker ter verantwoording roepen. Heeft Sartiau, na het verlies van haar halfbroer, een halfzus gevonden? Afwachten, want de vergelijkende DNA-testen laten nog even op zich wachten.  De band werd alvast gesmeed, zo blijkt vanavond. Aan de overkant van de tafel zitten zusterlijk verenigd twee zelfverklaarde koningsdochters. Marie-José de la Ruelle is voor de allereerste keer in België, het land van haar vermeende grootmoeder met wie ze toevallig of niet de voornaam deelt.

Humo: een per een graag, het is zo al ingewikkeld genoeg. Mevrouw Sartiau, welke aanwijzingen heeft u voor de bewering dat de Spaanse koning uw vader is?

Ingrid Sartiau: “U moet weten hoe ik ben opgegroeid. Ik was nog een baby toen moeder uit Frankrijk is teruggekeerd. We spraken Frans thuis, haar moedertaal. Maar dat was niet de reden waarom ik me altijd een buitenbeentje heb gevoeld. Vaderdag op de lagere school was verschrikkelijk. Je komt dan thuis met je eigenhandig geknutselde cadeautje. Speciaal gemaakt voor vader, maar mij had de juf gezegd dat ik het maar aan moeder moest afgeven. Ik miste niet alleen een vader, er waren ook geen grootouders, ooms of tantes in mijn leven. Moeder heeft na Frankrijk alle banden met de familie verbroken, we hadden alleen elkaar. Als kind voelde ik me een wees, doodsbang dat ik ook  moeder zou verliezen en alleen op de wereld zou komen te staan. Uiteraard stelde ik vragen naar mijn vader. Het enige wat maman daarover kwijt wilde was dat het een getrouwde man met kinderen was, en dat we ons vooral niet met zijn privéleven moesten bemoeien”.

Humo: uiteindelijk heeft ze het dan toch verteld. Waarom?

Sartiau: “Het is in twee keer gebeurd. Een dikke tien jaar geleden heeft ze het eruit gegooid. ‘Wil je echt weten wie je vader is?’ , vroeg ze toen we op een avond samen televisie keken. ‘Welaan dan ’, zei ze terwijl ze naar het scherm wees, ‘die man is je vader’. We zaten naar een programma te kijken over de Spaanse koning. Kunt u zich mijn verbijstering voorstellen? Ik heb er toen niks mee gedaan, ik denk dat ik niet klaar was om de waarheid te accepteren. Maar anderhalf jaar geleden heb ik haar voor het blok gezet, ik moest en zou het weten. Moeder werd 78, ik mocht er niet aan denken dat ik haar zou verliezen zonder het geheim van mijn afkomst te kennen. Maar je weet het toch al, zei ze, het is Juan Carlos, de koning van Spanje. Pas toen ben ik echt wakker geschoten. Ik ben op het internet gaan zoeken, en zo heb ik snel het bestaan van een lotgenoot ontdekt, mijn halfbroer Alberto”.

Humo: daar komen we op terug. Weet u intussen meer over de relatie tussen uw moeder en Juan Carlos?

Sartiau: “Alleen de grote lijnen. Moeder heeft op vraag van onze Spaanse advocaat een verklaring bij haar notaris afgelegd. Die zit echter in een gesloten omslag, de inhoud mag pas worden vrijgeven als er een proces van komt. Ik weet natuurlijk al langer dat ze als gouvernante voor de Mérodes heeft gewerkt, en dat ze elf jaar op een Frans kasteel heeft gewoond. Gouvernante was geen sinecure. De Mérodes behoren tot de top van de Europese adel, ze vertouwden hun kinderen echt niet aan de eerste de beste keukenmeid toe. Daar, in dat kasteel, hebben ze elkaar voor het eerst ontmoet. Op zich is dat niet zo verwonderlijk, Juan Carlos heeft als jonge kroonprins heel Europa doorkruist. En u dacht tot niet dat hij dan in een pensionnetje of een bed en breakfast ging logeren?  Ze waren allebei nog erg jong, Juan Carlos kan niet ouder dan achttien zijn geweest. Wat er precies is gebeurd, weet ik dus niet, maar hun relatie heeft alleszins lang geduurd. Tien jaar na de eerste ontmoeting hebben ze elkaar in Spanje teruggezien. Ben ik daar verwekt? Feit is dat moeder al 32 was toen ze me in 1966 kreeg.  Juan Carlos was op dat moment al lang getrouwd, hij had met Sophia al twee kinderen. Ik denk dat je moeders vlucht naar Gent en haar angstvallige discretie in dat licht moet zien. Er mocht vooral geen schandaal van komen”.

Humo: was er een financiële regeling?

Sartiau: “Geen idee, ik heb er alleszins nooit iets van gemerkt. Moeder werkte hier in de textielhandel, ze heeft altijd op eigen benen gestaan. Er is nooit een man in haar leven geweest. Dat heeft ze me wel verteld: Juan Carlos was de man van haar leven”.

Marie-José de la Ruelle: (hilarisch) “De man van haar leven? Hoeveel vrouwen zouden dat niet hebben gehoord? Toen hij Ingrids moeder ontmoette, onderhield hij relaties met mijn moeder en met Olghina di Robiland. Misschien waren er nog anderen, het zou me niet verwonderen. Na zijn huwelijk is het niet gestopt, hij bleef van de ene vrouw naar de andere vlinderen. Hoe kwam hij er altijd mee weg, vraagt een mens zich af”.

Sartiau: “Blijkbaar bezat hij de gave om iedere vrouw het gevoel te geven dat ze in zijn ogen uniek was. Ik begrijp wel dat vrouwen zoals mijn moeder door de knieën gingen. Er was niet alleen het charisma van kroonprins van Spanje, Juan Carlos moet een ongelooflijke charmeur zijn geweest. Het waren ook andere tijden. Nu komen zulke affaires veel sneller aan het licht, via de media of via het internet. In die tijd bestond dat niet, die vrouwen wisten niets van elkaar waardoor Juan Carlos zich gemakkelijk als serieel monogaam kon voordoen”.

Ingrid-Sartiau-Albert-Sol-Jimnez_thumb

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ingrid Sartiau in juni 2012 met haar pas ontdekte Spaanse halfbroer Alberto Sola Jimenez. Een tweede DNA-onderzoek zette de verwantschap later op de helling.

Humo: steunt uw moeder de vaderschapsclaim?

Sartiau: “Moeder is erg boos, zo erg zelfs dat ze alle contact heeft verbroken. ‘Ingrid had dat niet mogen doen’ , heeft ze tegen onze advocaat gezegd. ‘Door de pers erbij te sleuren, brengt ze Juan Carlos en zijn gezin in verlegenheid’. Ze blijft hem dus beschermen, maar het is dubbel. Want waarom heeft ze onze advocaat ontvangen en een verklaring afgelegd? Na een leven van stilzwijgen een getuigenis laten optekenen met alle intieme details erbij? Ik ben geen rechter, maar voor mij is dat het ultieme bewijs dat Juan Carlos wel degelijk mijn vader is. Weet u wat de breuk met moeder extra pijnlijk maakt? Het was helemaal niet mijn bedoeling de media in te schakelen. Alberto en ik hebben eerst via mail gecorrespondeerd, tot de tijd rijp was voor een ontmoeting. Ik wil vooral geen pers, had ik hem laten weten. Uit voorzorg, want Aberto’s zaak is in Spanje erg bekend. Ik vlieg dus naar Madrid, en daar staat Alberto me op te wachten, met een stel journalisten en een cameraploeg in zijn rug. ’s Anderendaags zijn de eerste artikels in de Spaanse pers verschenen, en even later waren ook de Belgische media op de hoogte. Moeder schrok zich een ongeluk toen ik haar na mijn terugkeer uit Spanje alles vertelde”.

Humo: geen goede start voor een prille broer-zus-relatie..

Sartiau: “Ik ben er nog altijd een beetje boos om. Had het aan mij gelegen, dan was de hele affaire nooit in de openbaarheid gekomen. Anderzijds begrijp ik Alberto wel. Zijn zaak zat al jaren muurvast. Mijn steun was een geschenk uit de hemel, zeker met die eerste, positieve DNA-test achter de hand. Los van de ongewenste mediabelangstelling was die ontmoeting voor mij een onvergetelijk moment. Ik voelde meteen de verwantschap met Alberto. Het zit in details, de vorm van de handen, de oogopslag. Ik weet dat het geen juridische bewijskracht heeft, maar voor mij was het vanaf de eerste minuut duidelijk. Ik, die zonder familie ben opgegroeid, had een Spaanse broer. We zijn intussen negen maanden verder, maar de emotionele shock zindert nog steeds na”.

Humo: begrijpelijk, maar professor Cassiman heeft intussen een lelijke domper op het familiegeluk gezet. Uit zijn tweede, grondige DNA-analyse blijkt dat jullie toch geen gemeenschappelijk ouder hebben…

Sartiau: (geïrriteerd) “Ik snap Cassiman niet. In oktober verklaart hij zelf aan iedereen die het horen wil dat Alberto en ik quasi zeker halfbroer en halfzus zijn. Sterker nog, hij heeft me aan de telefoon gefeliciteerd. ‘Proficiat, u heeft een broer’. En nu ineens is er niks van aan? Hij had zijn woorden na die eerste analyse wel voorzichtiger mogen kiezen. Ik kan het nog altijd moeilijk aanvaarden.  Rationeel staat het vast dat we geen verwanten zijn. En toch beschouw ik Alberto nog altijd als mijn broer. Ik kan de band niet verbreken die we het voorbije jaar hebben gesmeed”.

Humo: mooi, maar intussen werd hij op aanraden van meester Pararols gedumpt als medestander in de rechtszaak tegen Juan Carlos. Waarom heeft u betere papieren dan Alberto?

Sartiau: “Simpel: ik heb een moeder. Haar verklaring voor de notaris is een cruciaal overtuigingsstuk. En ook al hebben we momenteel een moeilijke relatie, moeder is bereid om haar verklaringen desnoods voor de rechter te herhalen. Dat is het verschil met Alberto die helemaal niet weet wie zijn moeder is. Marie-José heeft wel nog een moeder, maar die weigert haar te erkennen. Volgens mijn advocaat is het daarom beter dat ze een afzonderlijke claim indient, hij wil mijn dossier op geen enkele manier hypothekeren. Niettemin: ik hoop vurig dat haar DNA-test positief uitvalt. We kennen elkaar nog maar enkele weken, maar het voelt echt alsof ze mijn oudere zus is. Een nieuwe tegenslag met de DNA-analyse zou verschrikkelijk hard aankomen. Emotioneel balanceer ik nu al op het randje van de afgrond. Het voorbije jaar werd mijn hele leven overhoop gehaald”.

Marie-José de la  Ruelle: (legt een troostende hand op Ingrids schouder)  “Ik heb met Ingrid te doen, ze heeft de schok nog niet verwerkt. Ik weet hoe dat voelt. Ik heb zelf erg diep gezeten, vooral na de mislukking voor de rechtbank in Bordeaux. Maar nu voel ik me strijdvaardiger dan ooit. Daarom heb ik zelf contact opgenomen, haar zaak is ook de mijne. In Frankrijk heb ik intussen alle procedures uitgeput, maar aangezien mijn adoptieouders Spaans-Italiaans waren, kan ik drie nationaliteiten claimen. Dat biedt juridische mogelijkheden, meer alleszins dan onder het Franse rechtssysteem waar de code Napoléon nog van kracht is. Weet u waarom de rechter in Bordeaux mijn claim tegen mijn moeder heeft afgewezen? Niet op inhoudelijke gronden, maar op grond op artikel 341 van de code civil, een verschrikkelijke regel die adoptiekinderen het recht ontzegt om naar hun natuurlijke moeder op zoek te gaan, tenminste als die na de bevalling een verklaring heeft afgelegd dat haar identiteit nooit mag worden prijs gegeven”.

Humo: tijd om even in uw biografie te duiken, want uw geval is in België totaal onbekend. Waar zit de link met Juan Carlos?

de la Ruelle:  “Cru gesteld ben ik ben het product van een tienerliefde met een incestueus trekje. Juan Carlos was zestien, zijn nichtje Marie-Gabrielle pas veertien. Ze verbleven samen op een jacht in Barcelona. Er vloeide champagne, en van het een is het ander gekomen. On les laissait trop seules, heeft een bron binnen het Elysée me verteld toen ik later op zoek ging. Dat Juan Carlos en moeder een relatie hadden, was trouwens geen geheim , want het gonsde destijds in de boulevardpers van de geruchten over de kalverliefde van de Spaanse kroonprins. Mijn moeder was ook niet de eerste de beste: de dochter van de Italiaanse koning Umberto en koningin Marie-José, die op haar beurt een dochter was van het Belgische koningspaar Albert en Elisabeth.”

Humo:moet er nog blauw bloed zijn! Hoe komt het eigenlijk dat u in Frans Algerije bent geboren?

de la Ruelle:  “Ze hebben er alles aan gedaan om een schandaal te vermijden. Ziet u, Juan Carlos werd in feite door generaal Franco opgevoed, het was de bedoeling dat hij hem als dictator zou opvolgen. Een zwangere nicht paste echt niet in de plannen. Abortus was ook een mogelijkheid, er waren toen al faciliteiten in Zwitersland waar de Bourbons goede connecties hadden. Maar als vrome katholieken hebben ze dat vermoedelijk nooit overwogen. Moeder werd naar het militair hospitaal van Blida afgevoerd, een stad op 50 kilometer van Algiers. De hele adoptie was op voorhand beklonken. Ik werd opgenomen door een Spaans-Italiaans koppel uit Algiers, een bemiddelde familie met eigendommen in heel Afrika. Ze waren goed bevriend met de graaf van Parijs, een d’Orléans die op zijn beurt verwant was met de families van zowel Marie-Gabriëlle als van Juan Carlos. Zo gaat dat in de hoge adel, ons kent ons en de ene hand wast de andere. In de notariële akte stond een opmerkelijk zinnetje: er moest over gewaakt worden dat ik een opvoeding kreeg, passend bij de rang die ik later zou opnemen. Anders dan Ingrid heb ik als kind nooit getwijfeld aan mijn herkomst. Mijn adoptieouders maakten er immers geen geheim van dat ik hun dochter niet was. Affectie moest ik dan ook niet vragen, zelfs een knuffel kon er niet af. Het spreekt vanzelf dat zo’n jeugd sporen laat. Als ik ergens binnenkwam, stonden de mensen recht en kreeg ik een handkus. Uit respect, ik was tenslotte een prinses. Natuurlijk stelde ik me vragen over mijn toekomst. Alles was geregeld, zeiden mijn adoptieouders, op een dag zou ik bij de notaris worden geroepen om mijn familiale situatie in orde te brengen. Maar die dag is nooit gekomen. Ik was 23 toen mijn adoptievader stierf, twee jaar na zijn vrouw. Toen ik na zijn dood thuis ging kijken, stonden alle kasten open en waren mijn papieren verdwenen. Ook bij de notaris was alles weg. Toeval zeker”.

Humo: toeval is in deze een geloofskwestie. Welke bewijzen had u om Marie-Gabriëlle via de rechter tot een erkenning van moederschap te dwingen?

de la Ruelle: “Ik heb zelf een dossier aangelegd. Na de dood van mijn adoptiemoeder heb ik van mijn adoptievader de adoptieakte gekregen. Via een zus van mijn adoptiemoeder kreeg ik toen ook een interessante foto in bezit: mijn zwangere moeder staat er naast mijn adoptiemoeder en haar broer, een rijke zakenman die persoonlijk bevriend was met graaf d’Orléans van Parijs. Maar nogmaals, mijn claim is nooit op inhoudelijke gronden getoetst. Toch heeft die afgewezen rechtszaak in Bordeaux mij in mijn overtuiging gesterkt. Tijdens een zitting achter gesloten deuren heeft de  advocaat van Marie-Garbielle zijn mond voorbij gepraat. ‘Ze was nog zo jong, het arme kind’. Op wie anders dan op mijn moeder kan dat slaan? Op diezelfde zitting liet hij zich ook ontvallen dat ik niet door liefde maar door haat werd gedreven, ook al zo’n dubieuze uitspraak. Ook bizar: toen ik tot het betalen van de gerechtskosten werd veroordeeld, heeft moeder zich daar persoonlijk tegen verzet. Voelde ze toch consideratie? Niet dat het geholpen heeft. Die zaak heeft me 2.000 euro gekost, honoraria voor advocaten niet meegerekend”.

 

Marie-José de la Ruelle
Marie-José de la Ruelle (foto Guy Kokken)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Humo: waarom richtte u de pijlen niet meteen op Juan Carlos?

de la Ruelle: “Realisme, iedereen weet dat zittende monarchen onaantastbaar zijn. Alleen zou ik er niet aan beginnen, maar het voorbeeld van Ingrid geeft me moed. Ik heb er trouwens nooit aan getwijfeld dat ik een Bourbon ben, soms onderteken ik mijn brieven doodleuk als princesse Marie-José. Let op mijn voornaam, dezelfde als die van Marie-Gabrielles moeder, de dochter van jullie koning Albert en koningin Elisabeth. Kan allemaal toeval zijn, maar ik geloof het niet. Ze hebben me naar mijn grootmoeder genoemd, zoals in die kringen de traditie voorschreef”.

Humo: jullie zijn gewoon uit op geld, hoor ik menige lezer hardop denken. Horen jullie dat ook?

de la Ruelle: (minachtend) “Ach, de mensen zijn zo onwetend. Ik wil geen geld, ook al heeft de hele rechtsgang me al een klein fortuin gekost. Mij is het uitsluitend om de erkenning te doen. Een mens is als een boom, je kunt hem niet los zien van zijn wortels. Weten waar je vandaag komt, is een mensenrecht”.

Sartiau: (diepe zucht) “Ik vind het verschrikkelijk dat mensen me van geldzucht verdenken. Kunt u het in dikke letters in uw artikel schrijven? Ik wil geen euro van Juan Carlos! Zijn erfenis interesseert me niet, die komt alleen zijn wettelijke kinderen toe. Dat is ook het eerste wat ik heb gezegd toen Zarzuela  belde”.

Humo: hoezo? Heeft Zarzuela, het Laken van Spanje, u gebeld?

Sartiau: “Ja, meermaals zelfs, de eerste keer nadat onze advocaat ons verzoekschrift naar het Paleis had gefaxt. Ik heb zelf al gebeld om de secretaris van de koning te spreken, maar ik geraak niet voorbij zijn medewerksters. Ze luisteren beleefd, maar doen geen beloftes. Ik word het stilaan beu. Als er niet snel een reactie van het Paleis komt, zit er niks anders op dan naar de pers te trekken. Ik denk eraan mijn brief aan de koning te publiceren, een emotionele oproep waarin ik citeer uit zijn troonrede en andere toespraken. Het contrast tussen de hooggestemde idealen die hij verkondigt en de manier waarop hij ons behandelt, is bijzonder pijnlijk”.

Humo: op 3 juni komt uw zaak een tweede keer voor de rechtbank. Wat verwacht u?

Sartiau: “Mijn advocaat heeft alle verwachtingen getemperd. Onze eis zal opnieuw vlotjes worden afgewezen. Onschendbaarheid van de koning, net als de eerste keer. Toch is het geen tijdverlies, maar een noodzakelijke stap. De eerste twee processen waren tegen de Casa Real gericht, tegen de koning als instituut. Als dat achter de rug is, kunnen we een derde procedure tot vaderschapserkenning beginnen, niet meer tegen de Casa Real maar tegen Juan Carlos als persoon. Daar geldt de onschendbaarheid niet meer”.

Humo: lijden jullie niet aan het in Frankrijk bekende Alain Delon-syndroom? Nogal wat weeskinderen of kinderen met een onbekende vader proberen zichzelf en anderen wijs te maken dat ze een vedette als verwekker hebben, bij voorkeur een type zoals Alain Delon van wie bekend is dat hij zijn genen enthousiast heeft verspreid..

de la Ruelle: (droogjes) “Ik ken dat fenomeen. Velen dromen van een uitzonderlijke stamboom, maar er zijn er weinig die zoals wij een dossier op tafel kunnen leggen”.

Sartiau: “U dacht toch niet dat ik al die moeite zou doen om een hersenschim na te jagen? Deze zaak heeft me al verschrikkelijk veel gekost. De advocaat, het heen en weer vliegen, de DNA-tests. Maar geld is nog het minste, de psychische druk weegt veel zwaarder. Vrienden gaan zich anders gedragen, er is de breuk met mijn moeder. Mijn kinderen lijden eronder, ze zijn absoluut niet blij met de media-aandacht. Ook voor mijn man was het een schok, maar hij steunt me voluit. Weet u, ik vraag geen publieke bekentenis van Juan Carlos, ik begrijp dat zoiets in zijn positie erg moeilijk ligt. Een simpel teken zou volstaan, een privéontvangst in alle discretie, waarbij hij erkent dat ik zijn dochter ben, een Bourbon dus. Maar ik vrees dat het niet uit vrije wil zal gebeuren, de koning huldigt zich in stilzwijgen. Het Paleis heeft mijn aanspraak overigens nooit ontkend, veelzeggend”.

Humo: waarom is het zo belangrijk als een de Borbon y Borbon door het leven te gaan?

de la Ruelle: “Ik heb er niet voor gekozen, maar ik ben een Bourbon. Kijk, dan wil ik ook als Bourbon worden erkend.  Weet u hoe ze ons integendeel vaak noemen? Bastaarden, het lelijkste woord op aarde. Ik heb ooit een Spaanse journalist geholpen met de research voor een boek over de buitenechtelijke kinderen van de Bourbons. Toen het verscheen en ik de titel las, voelde ik me verraden. ‘De bastaarden van de Bourbons’.  Ik kon wel ontploffen”.

Sartiau: “Die naam maakt deel uit van mijn identiteit. Geloof me, voor mijn plezier doe ik dit allemaal niet. Voor mijn part was ik als dochter van een beenhouwer geboren, dan zou ik een veel gelukkiger jeugd hebben gekend”.