Advocaat Lahlali over het Sharia4Belgium-proces

Knack, 18 februari, 2015

Houssein Elouassaki kreeg op het Sharia4Belgium-proces 12 jaar effectief.  Evenveel als leider Fouad Belkacem, een twijfelachtige eer voor een beklaagde die volgens zijn advocaat al twee jaar dood is. Abderrahim Lahlali maakt voor Knack het proces van het terrorismeproces, en doet er zijn aanbevelingen tegen de jihadisering gratis bovenop.

foto: Yann Bertrand

foto: Yann Bertrand

De correctionele rechtbank van Antwerpen sprak vorige week een streng vonnis uit in het Sharia4Belgium-proces. De organisatie is geen onschuldige hobbyclub van romantische jihad-dwepers, oordeelden de rechters, maar een terroristische groepering. Leider Fouad Belkacem kreeg 12 jaar effectief, ook zijn 44 medebeklaagden werden tot fikse celstraffen en geldboetes veroordeeld. De meeste straffen vielen bij verstek, dertig van de beklaagden verblijven immers nog in Syrië of Irak. Kroongetuige Jejoen Bontinck kreeg als spijtoptant de lichtste sanctie, 40 maanden voorwaardelijk. Daarmee is het doek gevallen over deel 1 van een proces dat wereldwijde aandacht trok, maar het tweede bedrijf is al in de maak. Verschillende advocaten kondigden meteen na de uitspraak aan in hoger beroep te willen gaan. Zo ook Abderrahim Lahlali, naast Walter Damen raadsman van Houssein (24) en Hakim (22) Elouassaki.

De Vilvoordse broers bleven om uiteenlopende redenen afwezig op hun proces. Hoessein, prominent Sharia4Belgium-lid, verdween in augustus 2013 in de buurt van Aleppo van de radar. Gesneuveld, volgens zijn advocaten. Eigen dood in scène gezet, oordeelde de rechtbank die Hoessein bij verstek tot 12 jaar veroordeelde. Hakim, die in april 2013 met een zware hoofdwonde uit Syrië terugkeerde en sindsdien in voorhechtenis zit, is de enige beklaagde die zijn vonnis nog niet kent. De rechtbank wacht met haar uitspraak op een psychiatrisch verslag over zijn geestelijke gezondheidstoestand. Om het allemaal extra ingewikkeld te maken: tegen beide broers loopt bij het Federaal Parket een afzonderlijk moordonderzoek. Hoessein werd met drie anderen door een medebeklaagde op het Sharia4Belgium-proces van betrokkenheid bij ontvoeringen en onthoofdingen beschuldigd. Hakim van zijn kant zou in Syrië eigenhandig een gijzelaar hebben neergeschoten, dat beweerde hij tenminste zelf in een telefoongesprek met Vilvoorde dat door de politie werd getapt.

Complexe dossiers zijn Abderrahim Lahlali (36) niet vreemd. De geboren Gentenaar doet ook wel routinezaken zoals echtscheidingen en jeugdsanctierecht, maar dat is niet waar hij zijn reputatie aan dankt. Zijn doorbraak kende hij als advocaat van de Belgisch-Marokkaanse superterrorist Abdelkader Belliraj. Hij trad op in de geruchtmakende Louboutin-zaak tegen Vlaams Belang-politica Anke Van dermeersch en verdedigde Abu Jahjah op het proces tegen het extreemrechtse Bloed Bodem Eer en Trouw. Lahlali, gemeenteraadslid voor CD&V in Ronse, beleeft drukke tijden. Ook twee van de vier vermeende jihad-ronselaars die begin februari in Maaseik werden gearresteerd, hebben hem intussen als advocaat in de arm genomen.

–  uw cliënt Hoessein Elouassaki kreeg met Fouad Belkacem de zwaarste gevangenisstraf van alle beklaagden. Opvallend voor iemand die volgens de media morsdood is. Waarom hecht de rechtbank daar geen geloof aan?

Lahlali: “Ze hebben de thesis van het openbaar ministerie gevolgd, dat het niet uitgesloten is dat hij zijn dood in scène heeft gezet om aan vervolging te ontsnappen. Onbegrijpelijk, want de aanwijzingen voor zijn overlijden stapelen zich op. De politie heeft al zijn telefoongesprekken vanuit Syrië naar België getapt. In augustus 2013 valt die communicatie abrupt stil, de periode waarin videobeelden van Hoesseins lijk opduiken. Zijn dood werd door verschillende Syriëstrijders en ex-Syriëstrijders bevestigd, en ook Jejoen Bontinck heeft verklaard dat hij het lijk heeft gezien. Ik snap het niet: de verklaringen van Jejoen gaven de doorslag om verschillende medebeklaagden te veroordelen. Waarom is hij dan ineens niet geloofwaardig wanneer hij verklaart dat hij mijn cliënt dood heeft gezien? De rechtbank is niet consequent”.

– de situatie van de familie Elouassaki is absurd. Ondanks het bikkelharde vonnis moet ze hopen dat de rechtbank gelijk heeft en dat hun zoon nog leeft

Lahali: “Het is voor de ouders heel dubbel. In september hebben we een procedure voor de Brusselse familierechter opgestart om het overlijden officieel vast te stellen. Het sleept helaas aan, we wachten zelfs nog op een inleidende zitting. Intussen zitten we met dit Antwerpse vonnis. Plaats je in de schoenen van die ouders, ze kunnen zelfs niet beginnen met het verwerken van hun verlies. De correctionele rechtbank heeft een groot risico genomen. Als de familierechter straks het overlijden vaststelt, wordt de veroordeling van mijn cliënt onwettig en moet het vonnis worden hervormd”.

– Sharia4Belgium is volgens de rechtbank een terroristische groepering. De club van Fouad Belkacem verheerlijkte de jihad, indoctrineerde jongeren en ronselde vrijwilligers voor de gewapende strijd in Syrië. Wat valt daar op af te dingen?

Lahlali: “Dat Sharia4Belgium de jihad verheerlijkte, is een feit, Foud Belkacem heeft dat trouwens nooit onder stoelen of banken verstopt. Maar een terroristische groepering? Ze hebben wat sms’en verstuurd, jihadistische videofilmpjes bekeken en sporttrainingen georganiseerd dat is waar. Dat volstaat echter niet om artikel 140 bis van het strafwetboek op het verspreiden van terroristische boodschappen in te roepen. Ik verwijs hier graag naar een recente uitspraak van het Grondwettelijk Hof waarin staat dat 140 bis als inperking van de vrijheid van meningsuiting met de grootst mogelijke terughoudendheid moet worden toegepast. Het verspreiden van een mening op zich kan nooit als terrorisme worden beschouwd, zelfs niet als uit die mening terroristische sympathieën zouden blijken”.

– Best mogelijk, maar Sharia4Belgium werd niet alleen veroordeeld voor het liken van jihadistische Facebook-boodschappen. De organisatie heeft een instrumentele rol gespeeld bij het ronselen van Syrië-strijders…

Lahlali: “Ik twijfel daaraan. Hebben Fouad Belkacem of andere leden vliegtuigtickets gekocht? Hebben ze jongeren naar de luchthaven gevoerd? Uit alle dossiers die ik kon inkijken, bleek dat de jongeren op eigen houtje zijn vertrokken. Ook mijn cliënt. Houssein Elouassaki was inderdaad lid van Sharia4Belgium, maar hij is in september  2012 moederziel alleen vertrokken, zonder ook maar iemand in zijn omgeving van zijn plannen op de hoogte te brengen. Ik heb in het proces tegen Bloed, Bodem, Eer en Trouw (BBET) gestaan. Vergeleken met Sharia4Belgium is BBET wel andere koek”.

– Oh ja?

Lahlali: “BBET vertoonde alle kenmerken van een terreurbeweging. De leden waren paramilitairen, ze hadden wapens waarmee ze ’s nachts in militaire kazernes gingen oefenen, tot het gooien van molotovcocktails toe. Sterker nog: ze hadden een manifest waarin hun terroristische bedoelingen zwart op wit stonden geformuleerd, plus een uitgewerkt draaiboek om hun objectieven te bereiken. Hun plan was Filip De Winter en Abu Jahjah te ontvoeren en te vermoorden om zo chaos te scheppen en vervolgens een staatsgreep te plegen. Een klein clubje fantasten? Helemaal geen klein clubje, naast de vijf hoofdbeklaagden kwamen er tientallen sympathisanten in beeld. Ja, er was een parallel: zoals Sharia4Belgium banden had met Sharia4UK, zo onderhield BBET relaties met Blood & Honour. Maar daar houdt de gelijkenis op. Sharia4Belgium had geen wapens, en ook geen draaiboek voor aanslagen op Belgische bodem. Toch werd Fouad Belkacem veel strenger gestraft dan Thomas Boutens, de BBET-leider die vijf jaar kreeg waarvan één met uitstel. Die zware straf is bedenkelijk, zeker als je bedenkt dat Belkacem als enige van alle beklaagden nooit een voet in Syrië heeft gezet. Het lijkt er sterk op dat de rechtbank  de tijdsgeest heeft laten meespelen, de algemene angst voor jihadistische terreur. Ik vrees echter voor een averechts effect. Dit vonnis zal de goeroereputatie van Belkacem alleen maar versterken. Ik heb al van heel wat gewone moslims reacties in die trant gehoord. Dat Belkacem extra zwaar werd gestraft omdat hij een publieke figuur is die compromisloos voor zijn, weliswaar door weinigen gedeelde,  mening uitkomt”.

– Welke argumenten wilt u in beroep inroepen?

Lahlali: “We zijn onze opties nog aan het bestuderen, maar we zullen zeker wijzen op de vele perslekken die een eerlijk proces onmogelijk hebben gemaakt, en op de talloze  onwaarheden en tegenstrijdigheden in de verklaringen van de zogenaamde kroongetuige. Want het is toch merkwaardig? Jejoen Bontinck beweert dat hij in Syrië geen militaire training heeft ondergaan. Meer nog, hij werd de hele tijd van zijn vrijheid beroofd, onder andere door mijn cliënt Houssein Elouassaki. Hoe valt dat te rijmen met zijn ontsnappingsverhaal? Bontick is naar eigen zeggen gedeserteerd toen hij, gewapend met een Kalashnikov, een wachtpost van IS bemande. Hij zou gedurende twee dagen door Syrië zijn gereisd naar een stadje bij de Turkse grens waar zijn vader hem heeft opgepikt. Het vervolg is helemaal mysterieus. Bontick, die internationaal geseind stond, mocht met zijn eigen paspoort ongehinderd Turkije binnen. Hij nam er een vliegtuig naar Nederland, een Schengenland dat hem ook al geen strobreed in de weg heeft gelegd. Zijn terugkeer naar België was een waar mediaspektakel. In zijn eerste interview met de VRT vertelde hij dat Sharia4Belgium niks met zijn Syrië-avontuur te maken had. Niet onlogisch, want ze hadden hem daar buiten gegooid, acht maanden voor zijn vertrek. Maar eens in voorhechtenis verandert hij het geweer van schouder en schuift hij alle schuld in de schoenen van Belkacem”.

– Bedoelt u dat Jejoen zich heeft laten manipuleren in ruil voor strafvermindering?

Lahlali: “Ik heb geen bewijzen, alleen vragen en grote twijfels. Hoe dan ook, ik denk niet dat dit vonnis de toetsing in beroep kan doorstaan. De correctionele rechtbank heeft een kunstgreep uitgehaald. Zie je, heel wat van de beklaagden had geen band met Sharia4Belgium. Ze konden alleen worden vervolgd voor feiten die zich niet in België maar in Syrië, in volle oorlogsgebied, hebben afgespeeld. De jongeren zouden zich ginder hebben aangesloten bij Jabhat al Nusra en Magli Shura. Dan moet men hen logischerwijze als gewapende strijders beschouwen die onder het internationaal oorlogsrecht vallen. Dat is echter geen correctionele bevoegdheid meer, het is een assisenzaak die van het openbaar ministerie een veel sterkere bewijslast vergt. De correctionele rechtbank omzeilt dat allemaal door te poneren dat Jabat Al Nusra en Magli Shura losse groeperingen zijn zonder centrale structuur, commando of tuchtreglement, wat in juridische zin impliceert dat de Belgische Syrië-gangers geen gewapende strijders zijn waardoor het oorlogsrecht niet van toepassing is. Daar is een precedent voor. Ook in het proces tegen de Groupe Islamique Combattante Marocainne (GICM) heeft het Hof van Beroep geoordeeld dat het oorlogsrecht niet van toepassing was. Ten onrechte, het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft het arrest om die reden vernietigd”.

foto: Yann Bertrand

foto: Yann Bertrand

Los van de juridische spitsvondigheden: het valt toch niet te ontkennen dat de charismatische Belkacem boter op het hoofd heeft? Hij heeft misschien geen vliegtickets gekocht of taxidiensten aangeboden, maar wel het klimaat gecreëerd waarin vertrekken naar Syrië een heilige plicht leek..

Lahlali: “Alsof het zo simpel zou zijn. Okay, het valt niet uit te sluiten dat S4B bij sommigen het mentale proces om te vertrekken heeft vergemakkelijkt. Maar negentig procent van alle Syrië-gangers heeft geen enkele band met Sharia4Belgium. Laten we ons toch maar de vraag stellen: hoe komt het dat België, en Vlaanderen in het bijzonder, koploper is qua Syrië-gangers? Veertig vertrekkers per miljoen inwoners, geen enkel Europees land komt zelfs maar in de buurt. Is dat de schuld van Belkacem met zijn charisma? Dan moeten we naar Engeland kijken waar Anjem Choudary rond loopt, de woordvoerder van Sharia4UK. Hij is jurist, theoloog en heeft nog tien keer meer charisma dan onze Belkacem. Toch zijn er vanuit Engleand vier keer minder jongeren naar Syrië vertrokken dan vanuit België. Hoe komt dat?”.

Een retorische vraag. Geef zelf het antwoord

Lahlali: “Het is uiteraard complex, er is geen eenduidig antwoord. Maar ik heb intussen heel wat terugkeerders leren kennen, en er zijn patronen die telkens weer opvallen. Het gaat om jongeren die weinig of geen kennis hebben van de Koran of de jurisprudentie binnen de Islam. Daarnaast zijn ze gedesillusioneerd in onze Westerse samenleving. Ook al zijn ze hier geboren en getogen, ze zitten met het gevoel dat ze als moslim nooit zullen aanvaard worden. Kijk naar het hoofddoekenverbod. Of denk aan het patserbeleid in Antwerpen, dat jongeren met een migrantenachtergrond viseert die met dure wagens rondrijden. Bedacht door Patrick Janssens, uitgevoerd door Bart De Wever, stigmatisering over alle partijgrenzen heen. Onderschat ook niet de persoonlijke ervaringen. Achterstelling in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, racisme in het uitgangsleven of bij het zoeken van een huurwoning. En hoe vaak heb ik jongeren niet horen fulmineren tegen de hypocrisie van het Westen? Schermen met hoogdravende principes, maar de ogen sluiten voor de Israëlische massamoorden in Gaza. We leven niet op een eiland, dat houdt die gasten echt bezig”.

“We moeten het roer omgooien, jongeren helpen zich in onze democratische rechtstaat in te schakelen, veeleer dan ze nog meer te vervreemden. Ik denk dat het Britse model van actief pluralisme een uitweg kan bieden. Lieven Boeve, de baas van het katholiek onderwijs, heeft alvast een stap in de goede richting gezet. Zijn oproep om het hoofddoekenverbod te laten vallen, kan ik alleen maar toejuichen”.

– Die oproep is anders niet goed gevallen bij heel wat katholieke schooldirecties. De Belgische steden zijn stilaan bezaaid met moskeeën. Hoe valt de gebrekkige kennis van de islam dan te verklaren?

Lahlali: “De niet professionele werking van onze moskeeën is een oud zeer en vooral een gemiste kans. Imams zijn gezagsfiguren, ze kunnen een speerpunt vormen in de strijd tegen jihadisering van moslimjongeren. Moskeeën moeten meer doen dan godsdienstonderricht verstrekken, ze zijn het ideale platform om jongeren wegwijs te maken in de werking en de basisprincipes van onze democratische rechtstaat. Daar komt helaas weinig of niks van in huis, het is amateurisme troef. We moeten de moskeeën dringend empoweren. Vlaanderen telt veel te weinig erkende moskeeën. Doe daar wat aan, zodat ze eindelijk de nodige middelen krijgen om een geloofwaardige rol te spelen”.

– Meer moskeeën erkennen? Moet de Moslimexecutieve zichzelf niet eerst als een functionerend orgaan heruitvinden?

Lahlali: “Dat is een flauw excuus waarachter de Vlaamse regering zich verschuilt. Wallonië, dat met dezelfde Moslimexecutieve te maken heeft, telt veel meer erkende moskeeën. We moeten niet alleen meer moskeeën erkennen, er moet ook dringend een eigen imamopleiding komen. We hebben meer mensen nodig zoals Khalid Benhaddou, de imam van de grootste moskee van Gent. Amper 26 jaar, hier geboren en getogen,  gerespecteerd door de hele gemeenschap. Iedere week leidt hij het vrijdaggebed voor honderden moslims van Maghrebijnse origine. In vloeiend Nederlands, maar ook in het Arabisch voor de ouderen van de eerste en tweede generatie. Zijn invloed is enorm groot, jongeren luisteren naar zijn stem als ze met vragen zitten over hun geloof of over extremisme. Het kan toeval zijn, maar vanuit Gent is er nog niemand naar Syrië vertrokken”.

– Dat komt onder meer omdat de Gentse migrantenpopulatie vooral uit Turken bestaat, liet burgemeester Termont (SP.a) zich onlangs ontvallen.

Lahlali: “Dat vond ik een schokkende uitspraak. Termont insinueert daarmee dat Gentse Turken beter geïntegreerd zijn dan de 5.000 Gentenaars van Maghrebijnse origine. Het tegendeel is waar, door de bank genomen zijn Vlamingen van Turkse achtergrond heel sterk op hun herkomstland georiënteerd. Bij Vlamingen van Marokkaanse komaf  ligt dat anders, Marokko is het land waar ze in de zomer met vakantie gaan, maar daar stopt het ook. Ze willen hun leven hier opbouwen, wat misschien ook de verklaring is voor de integratieparadox die sommigen op het pad van de jihadisering zet. Ik wil Marjon Van San geen gelijk geven, de manier waarop ze causale verbanden legt, vind ik erg dubieus. Maar ze heeft een punt als ze zegt dat ook hoogopgeleiden vatbaar zijn voor radicalisering. Hoe harder men probeert om zich te integreren, hoe harder men het hoofd stoot tegen allerlei glazen plafonds. Daar komt verbittering van, en soms erger. Termont heeft zich intussen geëxcuseerd, het was een slip of the tongue. Ik wil hem graag geloven. Termont is geen burgemeester die polariseert, in tegenstelling tot zijn Vilvoordse collega en partijgenoot Hans Bonte”.

– Geen enkele burgemeester is meer begaan met de problematiek van radicaliserende moslimjongeren dan Hans Bonte. Wat heeft u hem te verwijten?

Lahlali: “Mijn cliënten op het Sharia-proces komen uit Vilvoorde, ik heb daar de voorbije jaren heel wat contacten gelegd. Vilvoordse jongeren snappen niet waarom hun burgemeester in de media als de grote specialist inzake deradicalisering wordt opgevoerd. Ze zijn nog altijd woedend omdat Bonte heeft verklaard dat bijna alle Syrië-strijders een crimineel verleden hebben, terwijl dat manifest onwaar is. In hun ogen is Bonte totaal ongeloofwaardig, een opportunist die zich alleen maar wil profileren. Ook Bart De Wever laat geen kans liggen om te polariseren, net zomin als Didier Reynders. Zijn voorstel om Syriëstrijders hun Belgische nationaliteit te ontnemen, slaat alles. Reynders is niet dom, hij weet beter dan wie ook dat zo’n maatregel totaal onwettelijk is. Waarom lanceert hij het dan? Uit plat populisme, vrees ik. Verdeeldheid zaaien, dat kunnen we missen als kiespijn. We hebben meer dan ooit politici nodig die verzoenende taal spreken. Zoals Bart Somers (Open VLD) in Mechelen, die is wel goed bezig”.

– U zit voor CD&V in de gemeenteraad van Ronse, een kleine, niet bijster welvarende stad met een aanzienlijke minderheid van Maghrebijnse origine. Hebben jullie al jongeren naar Syrië zien vertrekken?

Lahlali: Nee, en dat is wellicht geen toeval. We hebben een burgemeester die dicht bij zijn mensen staat, er is een krachtig middenveld en de stad werkt voorbeeldig samen met de twee moskeeën”.

– U heeft als zoon van een analfabete moeder en een laaggeschoolde gastarbeider toch maar mooi rechten gestudeerd. Valt wel mee met die integratieparadox, denken we dan.

Lahlali: “Ik was de uitzondering op de regel, toch voor wat mijn generatie betreft. Op de lagere school was ik de op één na beste van mijn klas, maar even goed kreeg ik van het PMS het advies om TSO te volgen, want met mijn achtergrond was ASO te hoog gegrepen. Gelukkig heb ik me laten overtuigen door Mohamed El Omari, een oudere vriend die zichzelf een weg naar het ASO had gebaand. Zes jaar later heeft het scenario zich herhaald. Ik wilde naar de hogeschool, de universiteit leek totaal onbereikbaar voor iemand zoals ik. Mohamed heeft me letterlijk naar het rectoraat gesleurd om me in te schrijven. Rechten, de richting die hij zelf had gekozen, hij is intussen al jarenlang voorzitter van de vzw Divers & Actief. Ik ben hem erg dankbaar, maar het zou niet mogen dat je toekomst in de maatschappij van toevallige ontmoetingen afhangt”.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.