Boeken

 

‘Burgemeesters’

Borgerhoff & Lamberigts, 2012, 295 pag

 

Burgemeesters

Geschreven naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012.  De stembusslag was slechts een alibi om de pols te nemen en de ziel te pellen van de man of vrouw om wie het allemaal draait. 

Burgemeesters dus. Ze moeten kunnen speechen, maar ook luisteren naar de mondige burger. Ze waken over de gezondheid van de gemeentekas, maar trakteren met gulle hand rondjes op café. Loopt er een straat onder water? Ze schieten in het holst van de nacht hun rubberlaarzen aan om de burger met peptalk en dompelpomp bij te staan. Rampen of feesten, de burgemeester staat altijd op de voorste rij. 

Elf burgemeesters en gewezen burgemeesters vertellen over de magie van het ambt. Oude rotten werpen een nostalgische blik op de periode voor de fusies, toen dorpspolitiek tussen pot en pint werd bedreven, met de kist havanna’s binnen handbereik. Tegelijkertijd wordt ingezoomd op de hedendaagse invulling van het ambt. Wat is de moderne burgemeester anders dan een kruising tussen een volbloed manager en een gewiekst politicus? Het dorp mag dan verdwenen zijn, het geritsel achter de schermen is er niet minder op geworden.

Nationale coryfeeën zoals Herman De Croo (Brakel), Freddy Thielemans (Stad Brussel), Bart Somers (Mechelen) en Peter Vanvelthoven (Lommel) wisselen af met locale beroemdheden. Met Kris Colsoul (Landen) en Marcel Belgrado (Meise) komen de jongste en de oudste burgemeester van Vlaanderen aan het woord. Godelieve Devos (Kortenaken) vertelt over haar pioniersjaren als vrouw in de gemeentepolitiek, van Ingrid Pira (Mortsel) en Ilse Uyttersprot (Aalst) leren we hoe ze met bakken kritiek omgingen. Walter Ghekiere (Moorslede) verklapt het geheim van de zwarte enveloppe,  terwijl Jan Van Leuven (Baarle-Hertog) zich verbaast over de verschillende bestuurscultuur tussen Vlaanderen en Nederland…

 Elf burgemeesters, elf verhalen, één constante in de getuigenissen. Burgemeester, het is geen baan maar een roeping…

 

‘Burgemeesters’, verkrijgbaar in de boekhandel voor 22,50 euro.

http://www.borgerhoff-lamberigts.be/boeken/p/detail/burgemeesters

 

 

‘Bwana Kitoko en de Koning van de Bakuba’

Een vorstelijke ontmoeting op de evenaar

Meulenhoff/Manteau, 2005, 240 pag

 

Dit boek heb ik in 2005 geschreven, naar aanleiding van een markante verjaardag in de Belgische koloniale geschiedenis. Precies vijftig jaar eerder, in mei 1955, begon de toen nog piepjonge en pas gekroonde koning Boudewijn aan zijn eerste grote reis. Bestemming: Leopoldstad, thans beter bekend als Kinshasa. Vanuit de hoofdstad van de toenmalige kolonie begon hij aan een rondreis die hem niet alleen door het onmetelijke Congo maar ook langs de Belgische voogdijgebieden Rwanda en (B)Urundi leidden. Het werd een reis met epische allures. Een maand lang doorkruiste Boudewijn het hart van Afrika. Vliegtuig, boot, trein, jeep, alle transportmodi werden aangesproken. De koning reisde niet bepaald discreet: zo’n 150 Belgische en internationale journalisten, fotografen en cameralui stonden paraat om iedere koninklijke voetstap of handdruk te registreren. Superlatieven schoten te kort om de sfeer te beschrijven. Boudewijn werd door de lokale bevolking letterlijk als een vorst onthaald. De mythe van Bwana Kitoko _ Mooie Heer _  was geboren, het opzet van de koloniale propaganda leek geslaagd. Want daar was het België allemaal om te doen: terwijl de koloniale bastions elders in Afrika lelijke barsten begonnen te vertonen, moest de wereld geloven dat het Belgische imperium aan de Congo-stroom stond als een huis. Indépendance? Geen Congolees die het woord tijdens een van de vele triomfantelijke intochten in de mond nam, zelfs niet Patrice Lumumba met wie koning Boudewijn zich in Stanleystad, tot ontzetting van het protocol, langdurig en vriendschappelijk onderhield.  

1955, er leek geen vuiltje aan de tropenlucht. Wegen werden per strekkende kilometer aangelegd, het netwerk van scholen en dispensaria vertakte zich steeds verder, tot de meest afgelegen buitenpost van de brousse. Missionarissen zetten hun bekeringswerk onverdroten verder, de Union Minière beurde jaar na jaar recordwinsten uit de Congolese ondergrond die zo rijk aan mineralen is dat ze ooit ‘un scandale géologique’ werd genoemd. Achteraf bekeken was 1955 niet alleen een hoogtepunt maar in zekere zin ook een eindpunt. Nog vooraleer het jaar om was, zou een eerste kei in de koloniale kikkerpoel belanden. Professor Jef Van Bilsen pakte uit met zijn plan om Congo stapsgewijs, binnen een termijn van dertig jaar, naar de onafhankelijkheid te begeleiden. Het plan werd op het thuisfront en in koloniale middens weggehoond, maar geen half jaar later vormde het de basis voor het allereerste politieke manifest van het nog kleine kransje Congolese intellectuelen. De agitatie zou niet meer stoppen. Goed vijf jaar later reisde Boudewijn opnieuw naar Congo, maar dit keer niet om zich in de glorie van zijn koloniale erfenis te koesteren. Met het mes op de keel schonk de Belgische vorst Congo de onafhankelijkheid. Het vervolg is bekend en voer voor andere boeken.

Ik heb de historische reis gereconstrueerd aan de hand van archieven en met behulp van heel veel getuigen, onder wie ook de piloot van het koninklijk vliegtuig.  Tegelijkertijd is het boek een verslag van de reis die ik zelf heb gemaakt, in de voetsporen van Bwana Kitoko. Een ooggetuigenverslag dus, met de wrange realiteit van het straatarme Congo anno 2005 als achtergrond. Doel van mijn reis: achterhalen hoe de Congolezen zelf terugblikken op de reis van wijlen koning Boudewijn, een oefening die haast onvermijdelijk gepaard gaat met mijmeringen over le temps des Belges.

De titel is niet lukraak gekozen. Mijn boek gaat immers niet alleen over koning Boudewijn. Een evenwaardige rol is weggelegd voor Mbopey Mabiintsh, de 124ste koning van de Bakuba, een trots en bijzonder kunstzinnig volk in West-Kasai. Mijn queeste is immers begonnen toen ik in het archief van het Koninklijk Paleis een intrigerende foto in de reeks over de koninklijke Congo-reis ontdekte. Boudewijn, piepjong en stralend in zijn witte uniform, in gesprek met een bejaarde kolos, spectaculair uitgedost en behangen met luipaardvellen, veren en koper.  Monarchen onder elkaar, ondanks alle uiterlijke verschillen. Waarover hebben ze die dag gesproken? Hebben ze gemeenschappelijke grond gevonden? De queeste bracht me in Mushenge, de mythische en erg afgelegen hoofdstad van de Bakuba. Ik ontmoette er de intussen bejaarde kinderen van Mbopey Mabiintsh, en vernam er details over de bijzondere vriendschap die Mushenge en Laken onderhielden. En ik maakte kennis met de opvolger van Mbopey Mabiintsh, de huidige koning van de Bakuba. De 125ste nymi bleek een geboren charmeur, gewiekst politicus en gehaaide zakenman te zijn, die zijn tijd tussen zijn paleis in Mushenge en zijn optrekjes in Kinshasa, Brussel en Parijs verdeelt. Een man van de wereld, die desalniettemin zijn rol als chef coutumier meesterlijk en niet helemaal onbaatzuchtig speelt.

Het boek werpt een verrassend licht op de weinig bekende wereld van chefs, koningen en andere traditionele leiders in Congo. De moderniteit heeft hun gezag aangevreten, maar in de tijd van Bwana Kitoko legden ze gewicht in de schaal. Dat blijkt ook wanneer ik de waarheid over de intrigerende foto achterhaal. Het tafereel bleek geen vrijblijvend onderonsje over koninklijke geplogenheden, maar een opname van diplomatiek topoverleg tegen de achtergrond van een bloederige stammenoorlog.  Dat krijg je als de archivaris van dienst een foto in een verkeerde map met een fout jaartal klasseert… Niets is wat het lijkt, ook in dit boek. Bwana Kitoko bleek overigens in de Congolese volksmond Mwana Kitoko te heten. Niet de Mooie Heer dus, maar de Schone Knaap. Weinig heroïsch, maar daar heeft de Belgische propaganda gauw een mouw aan gepast…

 

‘Bwana Kitoko en de Koning van de Bakuba’ is als e-book verkrijgbaar via onderstaande link:

 

http://www.wpg.be/ebooks/overige/isbn/9789460420689/bwana-kitoko-en-de-koning-van-de-bakuba/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>