Tagarchief: hond

Dierenfluisteraar, een beroep met toekomst

(Knack, 20 augustus 2014)

 Psychotherapie is niet langer het voorrecht van de zoekende mens. Honden, paarden en zelfs katten kunnen naar de shrink. Dierenfluisteraar, een beroep met toekomst. Met dank aan de televisie, en met de hulp van Bachbloesems en telepathie.

strip: Bart Schoofs

strip: Bart Schoofs

Cesar Millan komt op 27 september naar de Stadsschouwburg Antwerpen. Cesar wie, denkt u misschien, maar hondenliefhebbers weten wel beter. De Mexicaan, beroemd geworden via National Geographic, geldt als de beste hondenfluisteraar ter wereld. De beste, maar niet de enige. Ook in eigen land stelen dierenfluisteraars de show, iedere Vlaamse of Nederlandse zender heeft er wel een onder contract. Niet alleen hondenfluisteraars,  het fluisteren van katten is even populair. Het is deels de schuld van Robert Redford die in 1998 met The Horse Whisperer een kaskraker regisseerde. Mens en paard zijn in staat tot een dieper contact dat vort en juu, onthielden we na het bioscoopbezoek, via intuïtie kan een persoonlijke en voor beide partijen heilzame band ontstaan. Toch gaat het om meer dan een gril uit Hollywood.  Onderwijskiezer.be, een pedagogisch verantwoorde website van de Vlaamse Gemeenschap, heeft een lemma voor dierenpsycholoog. De honden- of paardenfluisteraar, zo staat er ter verduidelijking, houdt zich bezig met praktische gedragstherapie. Hij of zij probeert probleemgedrag bij te sturen en de relaties tussen dier en baasje te verbeteren. Een echte opleiding bestaat er niet, maar met diergerelateerde studies komt met een heel eind.

Het internet wemelt intussen van de Vlaamse en Nederlandse aanbieders, netjes verdeeld tussen honden- en katten. Behalve fluisteraar zijn de suffixen -psycholoog en -tolk gangbaar. Individueel of in groep, thuis of in de praktijk, alles valt te bespreken, kattenfluisteraar Ellen uit Rotterdam gaat voor een tientje met een foto aan de slag. Claims van deskundigheid lopen vele kanten op. Hondenfluisteraar Ellen uit Uden is zowel heldervoelend en helderhorend en derhalve een specialist in het lezen van hondse emoties. 95 euro kost een consult in haar praktijk, cadeaucheques zijn online beschikbaar. Anderen geven een wetenschappelijke draai aan hun expertise. De Vlaamse Inge Pauwels, specialiste Bachbloesemtherapie voor hond en paard, poneert dat spiegelneuronen mens en dier in staat stellen elkaars gevoelens te begrijpen.

Gedragstherapie voor dieren is zo oud als de straat., traditionele hondenscholen leven ervan. Nieuw is wel de psychologische dimensie, met een sterke nadruk op intuïtief contact. Alleen door nauwgezette observatie van lichaamstaal krijgt een baasje hoogte van de unieke persoonlijkheid die hond of kat evengoed als de mens bezit. De meerwaarde van dierenfluisteren? Tom Beckers, docent aan de universiteiten van Leuven en Amsterdam, is genuanceerd. De psycholoog doet al jarenlang onderzoek naar cognitieve vermogens van dieren. “Er zit een stevige dosis antropomorfisme aan vast, het projecteren van menselijke gevoelens en eigenschappen op dieren. Dat is niet wetenschappelijk onderbouwd, maar er is op zich weinig mis mee. Het individualiseren van dieren? Dat is wel degelijk een trend in het wetenschappelijk onderzoek, vooral primatologen zetten de toon. Ze vragen zich niet langer af of de bonobo een slimmere soort is dan de chimpansee, maar onderzoeken individuele verschillen binnen een groep. Waarom gedraagt die ene chimpansee zich agressiever of socialer dan de andere? Het is wel paradoxaal dat die zogenaamde dierenfluisteraars zich als gedragstherapeuten voordoen. Als er binnen de psychologie één nuchtere discipline  bestaat, dan is het wel gedragstherapie. Operante conditionering, het is niet alleen de basis van de gedragstherapie maar ook van iedere hondenschool. Niet verwonderlijk,  want pioniers zoals Pavlov en Skinner hebben die methode met honden- en rattenproeven ontwikkeld”.  Telepathisch contact, een vaardigheid die nogal wat dierenpsychologen claimen, noemt Becker zonder meer quatsch. Spiegelneuronen? “Die bestaan”, zegt hij. “Ze maken wellicht empathie mogelijk, het vermogen ons in iemand anders te verplaatsen en ons ook af te vragen welke indruk we op die andere maken. Alleen: het bestaan werd alleen bij mensen en mensapen aangetoond, ik heb nog nooit van een hond of een kat met spiegelneuronen gehoord”.  Met dat alles is niet gezegd dat de dierenfluisteraar geen resultaat kan boeken. “Onderschat het placebo-effect niet”, zegt Beckers. “De verwachting van het baasje beïnvloedt zijn perceptie van en zijn reactie op het gedrag van de hond. Die is daar gevoelig voor, en zal zijn gedrag aanpassen. Dat heet het Rosenthal-effect, en het werkt zowel bij honden als katten, hoewel die erg verschillend zijn. De hond is al zo lang gedomesticeerd dat hij erg gevoelig is voor het menselijk gedrag. Katten daarentegen zijn absoluut niet in mensen geïnteresseerd,  die willen alleen eten en drinken”.