Tagarchief: Mohamed Abrini

Mohamed Abrini, van draaideurcrimineel tot mislukt zelfmoordterrorist

bijdrage Knack jaaroverzicht 2016, 21 december 2016

8 april: Mohamed Abrini gearresteerd

“Man met het hoedje speelde ook een sleutelrol bij de aanslagen in Parijs”

 

abrini2

Ruim twee uur duurde de ochtendwandeling van de man met het hoedje. Met beelden van bewakingscamera’s kon men nadien zijn traject reconstrueren. Bij het Sheraton hotel recht tegenover de vertrekhall van de luchthaven sloeg hij rechtsaf, liep over de AVIS-parking, doorkruiste het centrum van Zaventem en bereikte zo de Leuvensesteenweg. Ergens op de lange weg naar Schaarbeek, buiten camerabereik, heeft hij zijn bleke regenjas gedumpt. Het vissershoedje daarentegen ging niet af, ook al was het een uitzonderlijke warme lentedag. Na zijn arrestatie zou hij verklaren dat hij zijn weinig flatterende hoofddeksel had verkocht. Het is een van de vele losse eindjes in dit verhaal: bestaat er in Brussel echt een markt voor gebruikte vissershoedjes? Het laatst werd het sjofele hoofddeksel op de hoek van de Brabançonnelaan en de Notelaarstraat gespot, nauwelijks een halve kilometer verwijderd van metrostation Maalbeek waar op dat moment de slachtoffers van een bloedbad werden geborgen. Het tweede al op die vermaledijde dinsdag 22 maart.

klopjacht

We kennen intussen zijn naam. Maar wat speelde door Mohamed Abrini’s hoofd tijdens zijn lange voettocht? En wat dacht hij toen hij uit de luchthaven wegvluchtte, ongedeerd nadat een eerste explosie de vertrekhall in een pandemonium van scherven, rook en bloed had herschapen? Stond hij in de kiss and ride-zone intern te juichen terwijl rondom hem de ontreddering aanzwol en de eerste zwaargewonden werden geëvacueerd? En was hij ooit wel zinnens geweest zichzelf op te blazen, zoals zijn kompanen Ibrahim El Bakraoui en Najim Laacharoui hebben gedaan? Met zijn drieën waren ze die ochtend in een taxi gestapt, bij het appartement in de Schaarbeekse Max Roosstraat waar de aanslagen werden beraamd en de spijkerbommen werden vervaardigd. Een geluk bij een ongeluk: de taxi bleek kleiner dat verwacht waardoor twee met TTAP en spijkers geprepareerde koffers niet kon worden ingeladen. De foto van het trio in de vertrekhall ging de wereld rond. Verkleed als toeristen, elkeen een trolley voor zicht uitduwend met daarop een grote, zwarte reistas. Ze hebben nog een laatste koffie gedronken bij Délifrance, weten we sinds de reconcstructie. El Bakraoui en Laacharoui lopen haast letterlijk schouder aan schouder, beiden gehuld in een zwarte trui. Er gaapt een kleine kloof met Arbini in zjn lichtgekleurde regenjas. Toeval of werd op dat moment de wissel verlegd? Feit is dat Abrini op een ander spoor is beland. Zijn achtergelaten koffer, later die dag door ontmijningsdienst DOVO geneutraliseerd, bleek een nog zwaarder lading te bevatten dan die van zijn ‘reisgezellen’.

Bijna drie weken bleef de meest gezochte man te wereld naamloos en onvindbaar. Tijdens de klopjacht viel een onschuldig slachtoffer. Fayçal Cheffou, burgeractivist en freelance journalist, werd op basis van een vage persoonsbeschrijving als verdachte opgepakt. De gretigheid waarmee de Brusselse burgemeester Yvan Mayeur (PS) het vermoeden van onschuld jegens deze mondige criticaster schond, was een genant dieptepunt. Op 8 april werd dan toch de echte man met het hoedje opgepakt. Mohamed Abrini moet hebben beseft hoe intensief hij werd opgespeurd. Toch had hij zijn schuiladres in Kuregem verlaten om een luchtje te scheppen. Op het Albertplein, een van de desolatere plekken van de hoofdstad, werd hij door en politiecommando overmeesterd. Voor de speurders was het een dubbelslag, want diezelfde dag werd in Laken Osama Krayem opgepakt, de Zweedse medeplichtige van Khaled El Bakraoui. Ook Krayem had een rugzak vol explosieven klaar. In plaats van die in de metro tot ontploffing te brengen, keerde hij terug naar zijn appartement in de Etterbeekse Kazernelaan waar hij het TTAP door het toilet spoelde.

Manchester United

Een procesdatum is nog lang niet vastgelegd. maar nu al is het reikhalzend uitkijken naar de verklaringen van beide kandidaat-zelfmoordterroristen die zich op drempel van de dood bedachten. Dat is tenminste wat Abrini onmiddellijk na zijn arrestatie zelf heeft verklaard. Er circuleert echter een andere theorie, gebaseerd op gelekte smartphone-beelden van de aanslag op de luchthaven. Abrini zou door de kracht van de eerste explosie en het daaropvolgende tumult zijn trolley zijn kwijtgespeeld, waardoor hij niet de kans kreeg om zich zoals gepland als tweede in de rij te laten ontploffen. Misschien komt de ware toedracht niet voor een Belgische maar Franse rechtbank aan het licht. De 31-jarige Molenbekenaar wordt immers ook verdacht van medeplichtigheid bij de aanslagen van 13 november in Parijs. Aanwijzingen zijn er genoeg. Twee dagen voor de feiten werd Abrini in een Frans tankstation langs de A1 richting Parijs gefilmd, samen met zijn medepassagier en jeugdvriend Salah Abdeslam. Doel van de uitstap: een hotelkamer huren in de Parijse voorstad Alfortville van waaruit verschillende kamikazes richting Bataclan zouden vertrekken. De gehuurde Renault Clio was trouwens dezelfde die door Salah Abdeslam op 13 november werd gebruikt om drie medeplichtigen onder wie zijn eigen broer Brahim voor het Stade de France af te zetten waar ze zichzelf opbliezen.

Naar alle waarschijnlijkheid was Abrini op die fatale vrijdagavond niet zelf in Parijs. Toch dichten speurders hem een sleutelrol toe in de voorbereiding. Zo reisde hij eind juni 2015 via Turkije naar Raqqa, de IS-hoofdstad in Syrië. Aan strijden voor het kalifaat kwam hij tijdens zijn korte verblijf niet toe, maar hij had er wel contact met Abdelhamid Abbaoud, een oude bekende uit Molenbeek die algemeen beschouwd wordt als het brein achter de aanslagen in Parijs. In opdracht van Abbaoud reisde hij vervolgens naar Engeland, schijnbaar ongehinderd door Europese buiten- en binnengrenzen. Hij bezocht er Londen, Manchester en Birmingham, de stad waar hij uit handen van een uitgeweken Belg en een Britse medeplichtige een som van 3.000 pond (3.750 euro) ontving. Het geld was ironisch genoeg afkomstig van een frauduleus verkregen huursubsidie, uitbetaald aan een geradicaliseerd, Belgisch koppel dat in feite al naar Syrië was uitgeweken. Werden deze middelen gebruikt om de aanslagen van Parijs te financieren? En waarom maakte Abrini zoveel foto’s van het voetbalstadion van Manchester United? Scouting voor een aanslag op Britse bodem? Voorbereiding voor de raid op het Stade de France? Tijdens zijn eerste ondervragingen, gelekt via VTM, doet Abrini het allemaal af als verzinsels. Zijn betrokkenheid kan hij niet ontkennen, er gloort zelfs enige trots door. Hoe hij na de aanslagen in Parijs onder de neus van de politie in Brussel van het ene naar het andere schuiladres verhuisde. Net als Salah Abdeslam, zijn boezemvriend die hem lange tijd overschaduwde als meest gezochte terrorist ter wereld. Toch probeerde hij zijn rol te minimaliseren. Vechten in Syrië, zichzelf met onschuldigen opblazen, dat was allemaal niks voor hem. Hij was maar een kleine garnaal die zich had laten meesleuren in een complot waar afhaken geen optie was.

brioche

Of dat zal volstaan voor Stanislas Eskenazi om een mild vonnis uit de brand te slepen? De Brusselse strafpleiter vocht de voorbije maanden al een verbeten strijd uit tegen de uitlevering van zijn cliënt aan Frankrijk. Met succes: het Hof van Cassatie verbrak op 6 juli de beslissing van de KI die het licht op groen zette voor de uitlevering. Overigens zou men in deze zaak beter van uitlenen spreken. De Belgische justitie wil Abrini wel zien verschijnen op het Franse proces over de aanslagen in Parijs. Maar uiteraard is het de bedoeling hem later in eigen land als hoofdbeklaagde voor de aanslagen in Brussel voor de rechter te brengen. Met of zonder uitlevering, de Belgische en Franse justitie zullen goed met elkaar moeten overleggen. Tenslotte zijn de aanslagen in Parijs en Brussel het gevolg van één groot complot, gesmeed door een en hetzelfde terreurnetwerk.

Waar zijn proces ook plaatsvindt, het psychosociaal verslag belooft een Aha-Erlebnis te worden.  Mohamed Abrini is het prototype van de draaideurcrimineel die op korte tijd radicaliseerde. Zijn professionele cv vermeldt een korte periode als hulpje in een bakkerij aan Zwarte Vijvers, een intermezzo dat hem in Molenbeek de bijnaam brioche opleverde. De rest van zijn  carrière is een aaneenschakeling van diefstallen, overvallen en drugsfeiten, onderbroken door vijf  periodes van wisselende duur in de gevangenis. Na het uitzweten van zijn laatste celstraf begin 2015 verdween hij van de radar, tot op 24 november zijn signalement internationaal werd verspreid. Een jaar eerder was zijn jongere broer Souleymane in Syrië als IS-strijders gesneuveld. Heeft dat verlies hem in de armen van de jihadterreur gedreven? Dat liet hij zelf uitschijnen in een testament dat werd aangetroffen in een laptop die de kamikazes in een vuilnisbak dumpten vooraleer ze naar de luchthaven vertrokken. Het zou door de verdediging als een verzachtende omstandigheid kunnen worden uitgespeeld. Maar in datzelfde testament juicht Abrini de terroristen van de Bataclan als helden toe en zweert hij net als zijn broer de martelaarsdood te sterven. Het wordt voor meester Eskenazi een lastige klus.